Translate language

wtorek, 25 października 2011

STAWY - NAJCZĘSTSZE CHOROBY cz. II

Do najczęstszych chorób dotyczących stawów należą:

Choroba zwyrodnieniowa stawów zwana inaczej osteoartrozą lub artrozą. Jest to schorzenie o charakterze niezapalnym. Często pierwszymi objawami tej choroby są bolące stawy biodrowe podczas siadania lub wstawania lub kolana w trakcie wchodzenia po schodach. Najczęściej atakuje biodra i kolana ale może także rozwijać się we wszystkich stawach nawet w stawach kręgosłupa czy palców dłoni. W chorobie zwyrodnieniowej dochodzi do uszkodzenia chrząstki, która stopniowo staje się cieńsza, traci sprężystość i pęka co powoduje, że nie chroni kości stawu, które zaczynają trzeć jedna o drugą prowadząc z czasem do przewlekłych stanów zapalnych. Fragmenty uszkodzonej chrząstki zaczynają kostnieć tworząc na granicy z kośćmi stawu wyrośla zwane osteofitami. Powoduje to ograniczenie ruchomości, ich deformację i jest przyczyną dolegliwości. Choroba ta nie ma wieku to znaczy może dotyczyć starszych i młodszych osób.

Przyczyny:
* siedzący tryb życia
* charakter wykonywanej pracy (ciągły nacisk na chrząstkę stawową skutkuje mikrourazami)
* częste urazy stawów
* nadwaga (obciążenie kręgosłupa, kolan, bioder)
* wrodzone i nabyte wady w budowie stawów
* schorzenia stawów np. RZS
* choroby przemiany materii (np. cukrzyca)
* wyczynowe uprawianie sportów (przeciążenie stawów)

Objawy:
* ból z towarzyszącym słyszalnym tarciem w stawach (na początku pojawia się podczas wykonywania określonych ruchów, potem przy każdym poruszeniu się nawet w nocy)
* czasami usztywnienie ranne (mija po rozruszaniu stawów)


Choroby zwyrodnieniowej niestety nie da się wyleczyć, gdyż nie można cofnąć zmian, które zaszły już w stawach. Można jedynie łagodzić ból przy pomocy:
* niesteroidowych leków przeciwzapalnych
* leków aplikowanych wprost do stawów
* środków przeciwbólowych (np. paracetamol)
* zastosowanie glukozaminy i chondroityny
* wykonywanie ćwiczeń
* stosowanie diety

Absolutnie należy skonsultować się z lekarzem reumatologiem lub ortopedą, który dobierze leczenie wykluczając inne choroby stawów, powstrzyma dalszy rozwój zmian zwyrodnieniowych oraz utrzyma ruchomość stawów.

2. Reumatoidalne zapalenie stawów zwane w skrócie RZS. Dawną nazwą stosowaną był gościec przewlekły postępujący. RZS wiąże się z bardzo dużym bólem. Ostry stan zapalny występuje w stawach co jakiś czas po czym ustępuje ale pozostawia trwały ślad i dolegliwości się gromadzą. Z początku proces zapalny atakuje błonę maziową stawów, która zaczyna rozrastać się i wytwarzać zbyt dużo płynu. Nadmiernie obciąża torebkę stawową prowadząc do jej uszkodzenia. W miarę rozwoju choroby proces zapalny rozprzestrzenia się na chrząstkę. Gdy zostanie ona zniszczona dociera do kości, uszkadza je i powoduje stopniowe zrastanie się. Prowadzi to do zniekształcenia, wygięcia i zesztywnienia stawu. W konsekwencji prowadzi do ograniczenia ruchomości a najmniejszy ból sprawia dotkliwy ból.

Zapalenie najczęściej rozpoczyna się od stawów dłoni z czasem atakując duże stawy biodrowe, kolanowe, łokciowe, barkowe i skokowe.  Przy zaawansowanym RZS większość osób budzi się z bardzo zesztywniałymi stawami, którym towarzyszy ból. RZS może atakować także mięśnie, układ sercowo naczyniowy, płuca, przewód pokarmowy, nerki, oczy, układ nerwowy. Choroba ta występuje częściej u kobiet niż mężczyzn ale dotyka także osób młodych. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 30 a 50 rokiem życia.

Największe zniszczenia w stawach powstają w ciągu 2 pierwszych lat choroby!!!

Objawy:
* ból rano i w nocy
* bolesność przy ruchu
* pieczenie, obrzęki
* długotrwała sztywność poranna
* stany podgorączkowe
* osłabienie, zmęczenie, utrata apetytu
* chudnięcie
* ból stawów rąk i stóp

Najczęściej lekarz zleca wykonanie badania krwi między innymi: morfologia, OB, CRP, RF czyli test na czynnik reumatoidalny, przeciwciała anty CCP, przeciwciała przeciwjądrowe, proteinogram. Następnie badanie moczu, rentgen stawów, USG, czasem tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.
Zazwyczaj zastosowane są leki do których należą niesteroidowe leki przeciwzapalne, które łagodzą ból, hamują procesy zapalne, nie powstrzymują procesu niszczenia stawów. Kolejne to leki modyfikujące przebieg choroby, które nie przerywają RZS, łagodzą ból, zwalniają rozwój choroby (stosowane przez długo czas uszkadzają wątrobę i nerki i mogą być przyczyną zaburzeń hematologicznych). Leki antycytokinowe lub biologiczne - blokują białka odpowiedzialne za obrzmienie i uszkodzenie stawów, przerywają toczący się proces zapalny - lecz nie są stosowane we wszystkich przypadkach.Następną formą terapii są zabiegi rehabilitacyjne (fizykoterapia, elektorterapia w tym diatermia, jonoforeza: rozluźnia mięśnie, zmniejsza dolegliwości, masaże (klasyczny: rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie, wodny, przyrządowy). Z kolei termoterapia (powoduje przekrwienie tkanek zmniejszając ból, rozluźnia mięśnie, zmniejsza sztywność stawów, leczenie zimnem: chłodne kąpiele/zimne natryski/okłady z lodu - stosuje się gdy w stawach toczy się ostry proces zapalny, terapia ciepłem: ciepłe i wilgotne okłady - w pozostałych okresach choroby. Kolejne to kinezyterapia, dieta (ograniczenie tłuszczu, cukru, jeść dużo warzyw, owoców, białego mięsa, ryb, produktów mlecznych i zbożowych).

Przyczyny nie są znane, ale przypuszcza się, że wpływ mają:
* system immunologiczny (w pewnym momencie zaczyna atakować tkanki stawów)
* uwarunkowania genetyczne
* przebyte wcześniej zakażenia wirusowe lub bakteryjne

Osoba do końca życia pozostaje pod opieką reumatologa a leczenie ma na celu zwolnienie tempa rozwoju choroby, ograniczenie zniszczeń w stawach, niedopuszczenie do niesprawności, zmniejszenie bólu.

Jeżeli metody zachowawcze nie skutkują lub zniekształcenia stawów są duże powodując upośledzenie ruchu lub uniemożliwiają samodzielne poruszanie się wykonuje się operację.
1. synowektomię - usunięcie zmienionej zapalnie błony maziowej (po kilkunastu latach zabieg jest powtarzany)
2. endoprotezoplastykę -usunięcie chorego stawu i zastąpienie go sztucznym

3. Zwyrodnienie stawów kręgosłupa - powoduje przedwczesne zużycie i zwyrodnienie tkanek tworzących staw. Dochodzi do niszczenia krążków międzykręgowych i ich przesuwania powodując przemieszczanie trzonów kręgowych.Następnie zwężają się kanały przez które wychodzą z kręgosłupa pęczki nerwów czyli korzonki nerwowe. Zwężenie oraz wypadnięcie  lub tylko przemieszczenie miękkiego wnętrza pierścienia krążka międzykręgowego wywołuje ucisk na nerwy, wychodzące z rdzenia kręgowego w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, wywołując przewlekłe bóle kręgosłupa lub rwę kulszową. Jeśli proces dotyczy odcinka szyjnego kręgosłupa dochodzi do ucisku na naczynia krwionośne co powoduje zawroty głowy, zaburzenia świadomości, przewlekłe bóle barku a przepuklina krążka wywołuje ucisk na nerwy, objawiający się bólami promieniującymi do ręki (rwa ramienna).

Objawy:
* bóle miejscowe początkowo nasilające się po wysiłku, następnie w spoczynku i przy każdym ruchu
* wzmożone napięcia mięśni przykręgowych
* ograniczenie ruchomości kręgosłupa
* bóle spowodowane uciskiem na korzenie nerwowe
* zaniki mięśniowe

W leczeniu stosuje się rehabilitację, zabiegi fizykoterapeutyczne, leczenie farmakologiczne (leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, działające ochronnie na chrząstkę stawową). W zaawansowanych przypadkach leczenie operacyjne.

4. Dna moczanowa - inaczej zwana podagrą, artretyzmem, skazą moczanową. Jest to choroba przemiany materii, która polega na nadmiernym wytwarzaniu kwasu moczowego. Przebiega z nawrotowym przewlekłym bądź ostrym zapaleniem stawów obwodowych. Choroba obejmuje cały organizm i spowodowana jest odkładaniem się kryształów moczanów powstających z kwasu moczowego, który naturalnie powinien wydalony być z moczem. Kryształy te odkładają się w stawach i tkankach, które je otaczają.
* Kwas moczowy jest to końcowy produkt przemian związków purynowych będące składnikiem kwasów nukleinowych.

Atakom podagry nadane są nazwy w zależności od miejsca wystąpienia bólu:
a) zapalenie stawu śródstopno paliczkowego palucha to podagra
b) zapalenie któregoś ze stawów ręki to chiragra
c) zapalenie stawu kolanowego to gonagra
d) zapalenie stawu barkowego to omagra

Ataki dny zazwyczaj pojawiają się nad ranem, często po sytym posiłku połączonym ze spożyciem alkoholu. Nieleczony ustępuje po ok. 3 tygodniach.

Nieleczona dna prowadzi do dny przewlekłej co powoduje:
* guzki dnawe, które są złogami kwasu moczowego w tkankach miękkich
* ubytki kostne
* objawy ze strony układu moczowego - kamica moczanowa, rzadko nefropatia

Rodzaje dny:
1. pierwotna - inaczej genetyczna. Zaburzenia przemiany materii prowadzą do produkowania zbyt dużej ilości kwasu moczowego oraz do upośledzenia nerek, które nie są w stanie wydalać prawidłowo kwasu
2. Wtórna - wywołana np. przez powikłanie innych chorób, , wrodzonymi wadami serca lub uszkodzeniem nerek, w czasie leczenia cytostatykami

Przebieg dny
W pierwszym okresie jedynym objawem jest hiperurykemia czyli podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi. Następnie ukazują się napady bólu, które z biegiem czasu uniemożliwiają ruchomość stawów ,najpierw sporadycznie co 1-2 lat potem częściej. Początkowo choroba atakuje jeden staw a po upływie 10-15 lat od pierwszego ataku może sięgać inne stawy.

Objawy:
* zwiększona zawartość kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia)
* ostre napadowe zapalenie pojedynczego stawu (zwykle jest to paluch lub staw łokciowy). Charakteryzuje się obrzękiem, bólem i zaczerwienieniem
* podwyższona temperatura ciała
* wzrost białych ciałek we krwi

Trwają one kilka dni co parę miesięcy potem ich częstotliwość się zwiększa.

Czynniki wyzwalające dnę moczanową:
* spożycie alkoholu
* spożycie dużej ilości pokarmów zawierających puryny
* duży wysiłek fizyczny
* uraz
* zabieg operacyjny
* zakażenie
* leki

Skutki dny:
* wielostawowe zapalenie dny
* powikłania ze strony nerek (niewydolność, stany zapalne)
* niewydolność krążenia

Profilaktyka:
- wykonywanie badań
- dieta niskopurynowa
- unikanie potraw tłustych i smażonych, rabarbaru
- kolację zjadać na 3-4 godziny przed snem (w nocy następuje zwiększenie ilości kwasu moczowego)
- picie dużej ilości płynów
- leki obniżające stężenie kwasu moczowego we krwi
- ćwiczenia fizyczne
- ćwiczenia w wodzie
- masaż podwodny
- kinezyterapia
- fizykoterapia
- balneoterapia

! powyższy tekst ma tylko charakter informacyjny
! w przypadku leczenia należy zawsze konsultować się z lekarzem

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz